Szosa Bielska

Szosa Bielska

1. Szosa (aleja) bielska.

Dziś aleja, a dawniej wśród mieszkańców Szosa Bielska, która przed II wojną nosiła nazwę ul. Mielęckiego (wcześniej figuruje na mapach, jako Chaucee) była prywatną drogą, na której pobierano myto. Prowadziła od Kobióra przez Tychy do Murcek. Główną przyczyną jej powstania była potrzeba eksportowania węgla z kopalni Emanuelssegen („Błogosławieństwo Emanuela” wtedy w granicach Murcek dziś Kostuchny, część kopalni „Boże Dary”).

murcki6

Widokówka z kopalni Emanuelssegen.

2. W latach trzydziestych główne szosy tyskie z Kobióra do Murcek przez Tychy i z Tychów do Paprocan (tzw. szosa związkowa) otrzymały nawierzchnię bitumiczną. Nie wiadomo, na jakim odcinku. Bo to, co widzimy na zdjęciach z lat 30 XX wieku wygląda na beton znany z autostrady A4 (od Wrocławia do granicy) zwanej „płytówą” – zbudowaną za Hitlera. O szosie bielskiej Ludwik Musioł pisze tak:

„Ukończono ją 1 lipca 1863 r. Cała długość wynosiła 5 096 prętów, czyli 2 ½ mili. Wybudowano ją kosztem księcia na Pszczynie, przy pomocy subwencji rządowej, za ogólną sumę 88 366 talarów. W latach 1866–67 przyniosły opłaty myta na tej szosie 11 090 talarów. Wydatki na utrzymanie wynosiły 15 254 talarów, więc trzeba było dopłacać.”

Zaskakuje fakt tak znacznych wydatków na jej utrzymanie przy dawnym ruchu…

Ile wynosiła długość w kilometrach zapytacie? Otóż 1 mila pruska = 2000 prętów = 7532,5 m zaś 1 pręt pruski = 12 stóp = 3,76 metra.

Według tych miar szosa miała wówczas 18,83 km.

11

Widok od strony południowej w stronę browaru

półpręt z Münster

Półpręt münsterski.

3. Na poniższej starej kartce widzimy fragment szosy bielskiej, ale z nazwą ulicy „Parkowa”. Wynika to z tego prawdopodobnie, że ten odcinek szosy prowadzący od dzisiejszego skrzyżowania ulic Edukacji– Budowlanych–Bielska wiódł prosto do folwarku książęcego obok parku browarnianego. Tak ilustruje to mapa z 1860 roku, a szosa powstała jak już wiecie w 1863 roku. Wtedy nie była jeszcze drogą przelotową do kopalni.

1860 frag. Tychy C.Mauve

Mapka z 1860 roku.

4. Jak widać z różnych ilustracji była to długo droga jedno-jezdniowa. A jej przebieg miejscami znacznie się różnił od obecnego. Tak jak wspominałem wcześniej, rozbudowa Tychów za torami w części południowej miała duży wpływ na zmianę jej pierwotnego kształtu.

U wylotu ulicy Starokościelnej i obecnego targowiska także poszerzono ją o drugi pas, a przy tym zburzono Restaurację pod Dębem należącą do Państwa Rawnerów.

Ulica Parkowa

Ulica Parkowa przed stu laty.

5. Szosa (aleja) bielska.

Obok dzisiejszego hipermarketu Real (wcześniej Allkauf, Hipernova, a wkrótce Auchan) można również dostrzec resztki starej nawierzchni płytowej biegnącej obecnie poboczem.

DSC_1566DSC_1567

1006

Przez długi okres była to jedna z istotnych dróg przebiegających przez naszą wieś. Musioł wymienia jeszcze następujące drogi:

– z Tychów do Bytomia: przez Mąkołowiec, Podlesie, Zarzecze itd.;

– z Tychów do Mysłowic: obok folwarku (browar książęcy) przez Czułów (w całości przez lasy);

– na wschód od folwarku tzw. książęca prowadząca do Lędzin (do celów zarządu dóbr pszczyńskich);

– do Mikołowa, wzdłuż Tyskiego Potoku przez wieś Wilkowyje;

– do Urbanowic przez Bieruń;

– obecna ul. Mikołowska (od góry mikołowskiej po browar); była odcinkiem tzw. „szosy prowincjonalnej” Wrocław–Kraków i umieszczono na niej myto, czyli punkt opłat (na wysokości obecnego McDonalda na Radziejówce);

– szosa z Tychów do Paprocan zwana „związkową” (paprocańska).

bielska lata 60 (2)Aleja Bielska rok 1964

 

 

Reasumując aleję bielską mamy z powodów handlowych. Po prostu nasz węgiel dzięki tańszemu transportowi miał konkurować z angielskim węglem głównie w rejencji wrocławskiej.

bielska nocą z balkonu

Drogi w samej wsi… to już materiał na inną serię postów.

Marcin Zarzyna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *